Vai trò của chất khoáng trong nuôi tôm

Nuôi trồng thủy sản đã phát triển với mức độ thâm canh ngày càng cao nhằm tăng năng suất. Khi nuôi ở quy mô công nghiệp, nguồn thức ăn tự nhiên không thể cung cấp các chất dinh dưỡng cần thiết cho tôm, cá.

Các chất dinh dưỡng hòa tan có sẵn trong nước không đủ cho sự phát triển nhanh của loài nuôi trong thời gian nuôi ngắn. Do vậy, khẩu phần ăn có bổ sung các chất dinh dưỡng cân bằng là cần thiết để khắc phục sự thiếu hụt dinh dưỡng trong nuôi tôm, cá.

Cho ăn bổ sung là rất cần thiết và có vai trò quan trọng trong nuôi trồng thủy sản. Các chất khoáng bao gồm các khoáng chất vi lượng giữ vai trò quan trọng trong chế độ dinh dưỡng, đảm bảo cho các chức năng khác nhau của tôm, cá hoạt động bình thường và giúp tôm cá tăng trưởng nhanh trong các mô hình nuôi thâm canh, bán thâm canh.

Khẩu phần thức ăn giàu chất vi lượng có ảnh hưởng lớn đến chức năng miễn dịch, sức đề kháng và loại trừ stress của tôm, cá. Khi nhu cầu dinh dưỡng của động vật nuôi đã được xác định và cung cấp hợp lý trong môi trường ao nuôi, bệnh tật và stress sẽ được giảm thiểu.

Vậy các chất khoáng đó là gì và kỹ thuật bổ sung chất khoáng cho tôm như thế nào? Ngọc Gia Phát xin mời bà con cùng theo dõi bài viết ngắn sau đây.

Phân loại và vai trò của chất khoáng

Khoáng là tên gọi tắt của một nhóm các chất cần thiết cho tôm, nếu thiếu khoáng sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng cho tôm nuôi. Hiện nay, các chuyên gia đã phân chất khoáng thành 2 loại, gồm: 6 nguyên tố khoáng vi lượng (Cu, Fe, Mn, Ni,…) và 12 nguyên tố khoáng đa lượng (Ca, P, L, Mg,…). Các chất khoáng được xem là rất cần thiết cho tôm nuôi là: Fe (sắt), Ca (Canxi), Cu (Đồng), P (Phosphorus), Mg (Magie), K (Kali), Zn (Kẽm),… Trong đó, mỗi chất khoáng khác nhau sẽ có vai trò khác nhau, như:

Vai trò của Fe

– Sắt sulphate monohydrate là một khoáng chất vi lượng tham gia vào quá trình sinh hóa của cơ thể vật nuôi như quá trình trao đổi chất ở tế bào, hình thành cấu trúc xương, duy trì trạng thái cân bằng acid-base, tăng cường khả năng miễn dịch, giảm stress, tăng đề kháng bệnh. Đồng thời, là một trong những thành phần quan trọng của hormone và enzyme, là chất hoạt hóa của nhiều loại enzyme.

– Sắt cũng là thành phần quan trọng trong quá trình tạo máu, cấu tạo nên hemoglobin của hồng cầu, giữ vai trò quan trọng trong quá trình hô hấp.
– Triệu chứng thiếu sắt trên tôm cá là thiếu máu, tăng trưởng chậm, hiệu quả sử dụng thức ăn kém. Việc bổ sung sắt sulphate monohydrate là cần thiết cho quá trình sinh trưởng của tôm cá, hỗ trợ điều trị hội chứng trắng gan trắng mang thường gặp trên cá, tái tạo máu sau quá trình tôm cá bệnh kéo dài, điều trị bằng kháng sinh.

– Sắt sulphate monohydrate được sử dụng nhiều trong ngành phụ gia thức ăn chăn nuôi, phân bón, chất xúc tác tổng hợp chất diệp lục cho cây phát triển tốt, nâng cao sản lượng.

Vai trò của Ca và P

– Ca giữ vai trò cấu trúc cơ bản của xương, Ca cần thiết cho sự đông máu, các chức năng của cơ, sự truyền dẫn thần kinh, điều hòa áp suất thẩm thấu và là đồng nhân tố tác động trong hệ enzyme.

– Lớp vỏ của tôm được hình thành chủ yếu từ CaCO3 , với một lượng ít Mg, P và S. Việc sử dụng khoáng trực tiếp vào trong nước để bù vào lượng khoáng bị mất đi trong quá trình lột xác của tôm là rất cần thiết.

– Bổ sung canxi clorua, giúp tôm cứng vỏ dễ lột xác, tăng trưởng nhanh, hạn chế hiện tượng đục cơ, cong thân và mềm vỏ.

– P đóng vai trò trung tâm trong quá trình chuyển hóa năng lượng, sinh trưởng, duy trì ổn định pH trong cơ thể tôm,… Ngoài ra, cả Ca và P được xem là thành phần quan trọng góp mặt trong quá trình hình thành lớp vỏ kitin.

Vai trò của Na, Cl, K

– Các chất khoáng như Na+, Cl- và K+ tham gia vào quá trình điều hòa áp suất thẩm thấu, hoạt động của enzyme trong tế bào. Na+ có chức năng trong dẫn truyền xung động thần kinh cơ. K+ có vai trò quan trọng trong quá trình trao đổi chất, do đó khi thiếu K+ tôm sẽ bị suy yếu, biếng ăn, thậm chí là chết hàng loạt.

Vai trò của Mg

– Mg rất quan trọng trong sự cân bằng bên trong và ngoài tế bào của tôm. Mg tham gia vào quá trình hô hấp tế bào và những phản ứng truyền dẫn phosphate. Mg là nhân tố kích hoạt cho tất cả các phản ứng trong quá trình trao đổi chất béo, tinh bột và protein. Trong gan, Mg tham gia vào việc tăng hoạt lực biến dưỡng.
– Thiếu Mg, tôm cá giảm ăn, lờ đờ, tỷ lệ chết cao, hàm lượng Mg tích lũy trong cơ thể giảm, giảm sinh trưởng.

– Magie clorua được sử dụng trong thức ăn chăn nuôi và trong ao nuôi thủy sản bổ sung Mg cần thiết cho quá trình sinh trưởng của tôm cá, là điều kiện phát triển của tảo, giúp cân bằng môi trường nước ao nuôi.

– Magie clorua được ứng dụng rộng rãi trong các ngành tẩy rửa, chế biến thủy sản, nuôi trồng thủy sản, sản xuất vật liệu, phân bón,…

– Magie clorua bổ sung ion Mg2+ hỗ trợ cho việc quang hợp và hô hấp của cây trồng, là thành phần quan trong trong nhân tế bào diệp lục. Trong một số cây lấy nhựa, ion Mg2+ giúp nhựa nhớt, dễ thu hoạch,…

 Vai trò của đồng (Cu)

– Là thành phần cấu tạo nên Hemocyanin, đóng vai trò vận chuyển máu và hô hấp trên Tôm, góp phần hình thành nên sắc tố melanin.Thiếu Cu tôm sẽ giảm sinh trưởng, giảm lượng Cu trong máu và gan tụy. Tôm có thể hấp thu Cu qua môi trường nước và trong bột cá.

Vai trò của Zn

– Kẽm sulphate monohydrate là một khoáng chất vi lượng tham gia vào quá trình sinh hóa của cơ thể vật nuôi như quá trình trao đổi chất ở tế bào, hình thành cấu trúc xương, duy trì trạng thái cân bằng acid-base, tăng cường khả năng miễn dịch, giảm stress, tăng đề kháng bệnh. Đồng thời, là một trong những thành phần quan trọng của hormone và enzyme, là chất hoạt hóa của nhiều loại enzyme.

– Việc bổ sung kẽm sulphate monohydrate là cần thiết cho quá trình sinh trưởng của tôm cá, thiếu Zn sẽ làm giảm bắt mồi, giảm tăng trường và giảm sức sinh sản, dị dạng xương, tỷ lệ chết cao, mòn vây và da, cơ thể ngắn và nhỏ.

– Kẽm sulphate monohydrate cũng sử dụng nhiều trong phân bón giúp ngăn chặn các bệnh thiếu kẽm trên cây trồng, giúp tăng năng suất. Thiếu Zn sẽ gây rối loạn trao đổi auxin nên ức chế sinh trưởng, lá cây bị biến dạng, ngắn, nhỏ và xoăn, đốt ngắn và biến dạng.

Kỹ thuật bổ sung khoáng cho tôm

Do tôm nuôi hấp thụ khoáng rất hạn chế nên việc bổ sung các chất khoáng cho tôm tùy thuộc vào tính chất của những loại khoáng này. Có thể sử dụng dạng muối khoáng tinh thể dễ hòa tan vào trong nước hoặc trộn vào thức ăn để hiệu quả hấp thu cao.

Để đảm bảo cho quá trình tôm lột vỏ tăng trưởng bình thường và tỷ lệ sống cao trong môi trường nuôi có độ mặn cao, bà con cần đáp ứng đủ nhu cầu về Ca2+, K+ và Mg2+. Nếu môi trường nuôi có độ mặn thấp hơn 4% thì cần bổ sung 5-10 mg K+/lít và 10-20mg Mg2/lít.

Đối với trường hợp tôm bị mềm vỏ kéo dài hoặc khó lột xác có thể do thiếu hàm lượng Ca, Mg, P. Do hàm lượng P trong nước rất hạn chế nên bà con cần bổ sung định kỳ. Ở giai đoạn tôm thẻ chân trắng khoảng 30-65 ngày tuổi tăng trưởng chậm thì cần bổ sung Ca và Mg.

Bà con nên bổ sung chất khoáng vào thời điểm tôm lột xác vì khi đó nhu cầu oxy của tôm sẽ tăng cao và sau khi lột xác tôm sẽ bắt đầu hấp thu khoáng chất từ môi trường để tạo vỏ. Ngoài ra, theo kết quả nghiên cứu mới đây thì khi ương ấu trùng tôm thẻ chân trắng, bà con nên bổ sung khoáng với liều 60 ml/m3 sẽ sinh trưởng và phát triển tổ, đạt tỉ lệ sống cao nhất.

Ngọc Gia Phát – Nhập khẩu chính ngạch, chất lượng kiểm định