Sodium bicarbonate điều chỉnh pH ao nuôi

Điều chỉnh độ pH trong ao nuôi là yếu tố then chốt quyết định sự ổn định môi trường sống và sức khỏe vật nuôi thủy sản. Trong số các giải pháp được ứng dụng rộng rãi, Sodium bicarbonate (NaHCO₃) nổi bật nhờ khả năng nâng pH hiệu quả, an toàn và dễ sử dụng. Bài viết sau sẽ giúp bạn hiểu rõ cơ chế hoạt động, liều lượng và cách dùng Sodium bicarbonate để duy trì độ pH lý tưởng trong ao nuôi tôm, cá.

Sodium bicarbonate có công thức hóa học NaHCO3, là hóa chất dùng để nâng pH của nước, là chất dạng bột mịn, trắng, dễ hút ẩm nhưng tan ít trong nước, khi có sự hiện diện của ion H+ thì khí CO2 sẽ được tạo ra. Soda được sử dụng để nâng pH của nước, trong các ngành công nghiệp hóa chất, thực phẩm, dược phẩm.

Trong vùng có pH rất cao hay rất thấp, các loại thuỷ động vật không sống được

pH là một trong những nhân tố môi trường có ảnh hưởng rất lớn trực tiếp và gián tiếp đối với đời sống thủy sinh vật như: sinh trưởng, tỉ lệ sống, sinh sản và dinh dưỡng. pH thích hợp cho thủy sinh vật là 6,5 – 9. Khi pH môi trường quá cao hay quá thấp đều không thuận lợi cho quá trình phát triển của thủy sinh vật.

Tác động của Sodium bicarbonate chủ yếu vào pH khi quá cao hay quá thấp là làm thay đổi độ thẩm thấu của màng tế bào dẫn đến làm rối loạn quá trình trao đổi muối – nước giữa cơ thể và môi trường ngoài. Do đó, pH là nhân tố quyết định giới hạn phân bố của các loài thủy sinh vật. pH có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của phôi, quá trình dinh dưỡng, sinh trưởng và sinh sản của cá. Cá sống trong môi trường có pH thấp sẽ chậm phát dục, nếu pH quá thấp sẽ không đẻ hay đẻ rất ít.

Trong môi trường có nồng độ cồn

Trong môi trường có nồng độ ion H+ cao, (Tức là khi pH thấp) khí hydro sunfua chủ yếu tồn tại ở dạng khí H2S, đây là dạng có độc tính cao. Do chúng không mang điện tích nên dễ dàng khuyết tán qua màng tế bào. Độc tính của khí H2S là ức chế quá trình phosphoryl hóa, ngăn cản quá trình tái oxy hóa của cytochrome a3 với oxy phân tử. Từ đó kìm hãm quá trình trao đổi chất của tế bào.

Trong môi trường có nồng độ H+ thấp (pH cao). Tổng đạm amoni tồn tồn tại chủ yếu ở dạng khí độc NH3. Đây là dạng khí rất có hại cho nuôi trồng thủy sản.  NH3 làm ảnh hưởng đến quá trình bài tiết chất thải chứa nitơ, nó làm giảm khả năng khuyết tán của amoniac từ trong cơ thể ra ngoài.

NH3 trong máu và các mô tăng làm pH máu tăng dẫn đến rối loạn những phản ứng xúc tác của emzyme và độ bền vững của màng tế bào, làm thay đổi độ thẩm thấu của màng tế bào từ đó làm cá chết do không điều khiển được quá trình trao đổi muối giữa cơ thể và môi trường ngoài.

Tìm hiểu thêm cách tăng giảm pH trong ao nuôi

Hoạt động quang hợp của thủy sản

Do hoạt động quang  hợp của thực vật thủy sinh và phiêu sinh thực vật nên pH sẽ thay đổi trong ngày. pH thấp nhất vào lúc bình minh (5-6h sáng) và tăng dần đạt đỉnh vào lúc 2-3 giờ chiều. Do đó cần kiểm tra pH hàng ngày để kịp thời điều chỉnh sao cho sự chênh lệch giữa sáng và chiều không quá lớn (Tối ưu không dao động quá 0,5 đơn vị). Ngoài ra mưa làm giảm pH, do đó cần kiểm tra các thông số trên sau mỗi cơn mưa.

Kiểm soát độ pH

Để đảm bảo pH trong giới hạn cho phép thì việc chọn đất, chuẩn bị ao nuôi lẫn việc quản lý ao đều rất quan trọng. pH dao động do nhiều yếu tố thời tiết, thổ nhưỡng, tảo và vi sinh vật. Ban ngày, tảo hấp thu CO2 để quang hợp nên pH tăng; ngược lại, về đêm quá trình quang hợp ngưng, quá trình hô hấp thải ra CO2 nên pH giảm.

pH thấp nhất lúc hừng đông, cao nhất vào lúc mặt trời lặn. Việc kiểm soát pH nên gắn liền với kiểm soát độ kiềm vì độ kiểm thể hiện khả năng đệm của nước, khi độ kiềm cao thì sự thay đổi pH giữa sáng và chiều thấp

Điều chỉnh độ pH, tăng pH của nước

pH< 7 thường do xì phèn, mưa nhiều, tảo tàn và sự phân hủy cặn bã và thức ăn thừa hay cây lá. Amoniac giải phóng ra từ sự phân hủy thức ăn thừa, từ chất thải của vật nuôi bị ôxy hóa thành nitrit và nitrat dẫn đến nước trở nên axit hơn, pH và độ kiềm đều giảm.Thường xuyên hút chất thải, không để lá cây rơi xuống ao cũng là biện pháp ngăn chặn pH xuống thấp.

Tăng pH  bằng Sodium bicarbonate NaHCO3. Bón Sodium bicarbonate làm tăng đồng thời độ kiềm.  Không nên dùng vôi Ca(OH)2 và CaO vì chúng làm tăng pH rất mạnh đến mức có hại cho tôm cá.

Tuy nhiên, các các loại đá vôi trên rất khó tan, và tan rất chậm trong nước lợ và nước mặn, nên hiệu quả xử lý kém và chậm. Hơn nữa việc bón vôi chỉ có tác dụng khi độ kiềm dưới 50 mg/l . Khi độ kiềm tổng trên 50 mg/l hay khi pH > 8,3 thì việc thêm các bột đá trên sẽ không còn tác dụng vì chúng không tan nữa. Vì các lý do kể trên, nên thay vì dùng vôi thì nên dùng Sodium bicarbonate NaHCO3 Hoặc Na2CO3 vì sođa tan rất nhanh.

Giảm pH của nước

Để giảm độ pH của nước thì dùng gỉ đường. Ngâm gỉ đường với men vi sinh rồi tạt khắp ao. Đường chuyển hóa thành CO2, làm giảm độ pH.

Cũng có thể dùng axit citric, pha với nước để tạt. Tuy nhiên, cần tính lượng axit vừa đủ. Để giảm pH từ 10 – 8 thì cần 1g axitcitric/1000 m3 (15 g/ha, nước sâu 1,5 m).

Hy vọng những chia sẻ về việc điều chỉnh pH trong ao nuôi đã cung cấp nhiều thông tin hữu ích cho người nuôi ứng dụng vào mùa vụ một cách tốt nhất mà chúng tôi mang đến cho bạn.

Ngọc Gia Phát – Nhập khẩu chính ngạch, chất lượng kiểm định